İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Adana Şube Başkanı Hıdır Çak, Adana’da işyeri açma ruhsat başvurusunda bulunan ticari işletmelerin, işyerleri içinde yer alan taşıyıcı sistem elemanlarının yerinde olup olmadığı ve varsa taşıyıcı sistem tahribatlarının tespitinin yapılması ve olası bu müdahalelerin engellenmesi amacıyla belediye ve merkezi yönetim eliyle denetim yapılması gerektiğini söyledi. 

6 Şubat 2023 depreminde de ihmaller, yanlış uygulamalar ve denetimsizliğin yarattığı ağır sonuçlar nedeniyle binalar yıkıldı, insanlar hayatını kaybetti. Açılan davalarda sıkça kolon kesme iddialara mahkemelere yansıdı. Bu davalardan biride Tutar Apartmanı C Bloğu oldu. Tam 63 kişi kolon kesilmesi nedeniyle depremde yıkılan apartmanda hayatını kaybetti. Daha birçok yıkılan binada bu konu ile ilgili mahkemelere yansıyan dosyalar bulunuyor. İMO Adana Şube Başkanı Hıdır Çak’ın gündeminde de bu önemli konu yer aldı. Çak, Adana’da işyeri açma ruhsat başvurusunda bulunan ticari işletmelerin, işyerleri içinde yer alan taşıyıcı sistem elemanlarının yerinde olup olmadığı ve varsa taşıyıcı sistem tahribatlarının tespitinin yapılması ve olası bu müdahalelerin engellenmesi amacıyla belediye ve merkezi yönetim eliyle denetim yapılması gerektiğini söyledi.

Konu ile ilgili muhabirimize değerlendirmelerde bulunan Çak, 6 Şubat depremlerinde ihmaller, yanlış uygulamalar ve denetimsizliğin yarattığı ağır sonuçlara dikkat çekti. Kolon kesme iddialarının sıklıkla gündeme geldiğini belirten Çak, “Ülkemizin yaşadığı depremler; ihmallerin ve yanlış politikaların ağır sonuçlarını da gözler önüne sermektedir. 6 Şubat 2023 depreminde de ihmaller, yanlış uygulamalar ve denetimsizliğin yarattığı ağır sonuçlara yakından tanık olduk. Bu tanıklıklarımızda kolon kesme iddiaları oldukça fazla yer aldı ve mahkemelerde de konu edildi. Bu doğrultuda ki doğru tespitler; sadece deprem yargılamalarının adil, şeffaf ve bütünlüklü bir yaklaşımla yürütülmesi, sadece sorumluların cezalandırılması için değil, gelecekte aynı hataların tekrar etmemesiiçin hayati önemdedir. Daha da önemlisi can kaybına sebebiyet veren taşıyıcı sisteme müdahalenin engellenmesinin önemini ortaya çıkarmakta ve konuyla ilgili adımlar atılması gereğinin aciliyetini sergilemektedir” dedi.

İşletmelerin daha fazla alan kazanma adına kolon ve kiriş kestiklerinden bahseden Çak, “Ülkemizde ne yazıktır ki bu konu, yeteri önemde ele alınmamaktadır. İşyeri açmak üzere yer satın alan ya da kiralayan kişi ya da işletmeler yaratacağı vahim sonucu, neden olacakları ağır zararları düşünmeden, akıllarında sadece daha fazla alan kazanma düşüncesiyle kolon, kiriş keserek taşıyıcı sisteme zarar vermektedir.  Ağır can ve mal kayıplarına neden olabilen bu müdahalelerin nasıl engellenebileceğinden önce, taşıyıcı sisteme müdahalenin yapıya nasıl zarar vereceğinden söz edelim. Edelim ki kar amaçlı bilinçsiz kararların yarattığı, yaratacağı vahim sonuçlar bilinsin. Bir yapının taşıyıcı sisteminde kolon, kiriş veya benzeri elemanlara müdahale edilmesi, binanın statik dengesini doğrudan ortadan kaldırmakta ve deprem güvenliğini en üst seviyede zayıflatmaktadır. Kolon kesildiğinde; yapının yük aktarım mekanizması bozulur, kesilen kolonun taşıdığı düşey yükler komşu kolonlara aktarılır, bu da aşırı kesit zorlanmaları yaratır. Deprem sırasında oluşan yatay kuvvetlerin dengelenmesini sağlayan sistem düzensiz hale gelir; bu durum yumuşak kat mekanizması veya ani göçme ile sonuçlanabilir. Yapının taşıma kapasitesi, en zayıf noktadan çökerek kısa sürede tamamen kaybolur” diye konuştu.

Kolon kesmenin tek başına binanın göçmesine yol açabileceğine dikkat çeken Başkan Çak, “Bu nedenle kolon kesme, tek başına göçmeye yol açabilecek niteliktedir. Bu durumda, binanın yıkımında proje müellifinin veya yapım aşamasında görev alan mühendislerin sorumluluğundan bahsetmek teknik olarak mümkün değildir. Sorumluluk, taşıyıcı sisteme müdahaleyi yapan kişilere aittir.Kolon kesme gibi ruhsatsız ve kasten yapılan müdahaleler, bu eylemi gerçekleştirenler açısından olası kast kapsamında değerlendirilmelidir. Yapıların deprem güvenliği ve deprem kuvvetlerine karşı koyabilmesi statik tasarımın bütünüyle ilgilidir. Yapısal sisteme kolon kesme dışında yapılan diğer müdahaleler (örneğin kat ilavesi, taşıyıcı kirişlerin kaldırılması, taşıyıcı sisteme fiziki zarar verilmesi, çatıya taşıyıcı sistemi etkileyecek yük bindirilmesi vb.) de taşıyıcı sistem bütünlüğünü bozmaktadır ve artık bina tasarlanan veya inşa edilenden farklı, deprem dayanımı azaltılmış bir sistemdir” şeklinde konuştu.

Taşıyıcı kolon kesilmenin engellenmesini sağlayabilmek için çalışma içerisinde olduklarını vurgulayan Başkan Çak, “Kolonu kesilen, taşıyıcı sistemine müdahale edilen binanın deprem dayanımı en üst seviyede güvensiz hale gelmekte, buna sebebiyet veren kişiler neticeyi önlemeye yönelik olarak hiçbir tedbire de başvurmamaktadır. Projeyi hazırlayan veya yapım aşamasında görev alan mühendislerin bu tarz sonradan ve izinsiz yapılan müdahaleleri öngörmesi ve engellemesi mümkün değildir. Dolayısıyla, bu müdahaleleri daha yapılmadan engelleyebilmeliyiz. Biz İnşaat Mühendisleri Odası olarak gerek merkezimizle gerekse Adana Şubesi olarak taşıyıcı sisteme müdahalelerin engellenmesini sağlayabilmek için araştırma ve çalışmalar içindeyiz” ifadelerini kullandı.

Binaların taşıyıcı sistemlerine yönelik müdahalelerin engellenebilmesinin esas olarak merkezi ve yerel yönetimlerin yürüteceği ortak çalışmalar ile mümkün olduğunu belirten Çak, “Biz İMO Adana Şubesi olarak konuyla ilgili çalışmalar için hazır olduğumuz bildirmek üzere, yerel yönetimlerimizle görüşmeler de yapmaktayız. Şubemizce amaçlanan; Adana’da işyeri açma ruhsat başvurusunda bulunan ticari işletmelerin, işyerleri içinde yer alan taşıyıcı sistem elemanlarının yerinde olup olmadığı ve varsa taşıyıcı sistem tahribatlarının tespitinin yapılması ve olası bu müdahalelerin engellenmesidir. Yerel yönetimlerle işbirliği içinde bu konuyla ilgili ciddi adımlar atılabilir. Yeni açılacak olan işyerlerinde bu kapsamda yapılacak denetimler olası taşıyıcı sisteme müdahalenin önünü kesecek ve bu doğrultuda kamuoyunda bir bilinç yaratarak, bu müdahalenin bilinçsiz kişilerce kolaylıkla yapılmasını durduracak, buna niyetlenenleri baştan tespit etme şansı verecektir.  Biz İMO Adana Şubesi olarak toplum güvenliğini sağlayacak bu denetimin hayata geçirilmesinin önemini kamuoyuna saygıyla duyururuz” dedi.