Çukurova Bölgesindeki cezaevlerine ilişkin hazırlanan hak ihlali raporunu açıklayan İHD Adana Hapishaneler Komisyonu, pandemi sürecinde tutukluların tabi tutulduğu hak ihlallerinin daha da derinleştiğini belirterek, tutukluların ceza içinde ceza yaşadığını dile getirdi.

İnsan Hakları Derneği (İHD) Adana Şubesi Hapishaneler Komisyonu, Çukurova Bölgesi'nde bulunan Adana Kürkçüler F Tipi Kapalı Cezaevi, Osmaniye 1 ve 2 Nolu T Tipi Kapalı Cezaevleri, Maraş Türkoğlu 1 ve 2 Nolu L Tipi Kapalı Cezaevleri ve Adana Ceyhan M Tipi Kapalı Cezaevi'nde kalan tutuklularla yaptıkları görüşmeleri raporlaştırdı. İHD Adana Şubesi Hapishaneler Komisyonu, hak ihlallerine dair hazırladıkları raporu basın açıklamasıyla duyurdu.

Ekim, Kasım ve Aralık aylarında Adana Kürkçüler F Tipi Kapalı Cezaevi, Osmaniye 1 ve 2 Nolu T Tipi Kapalı Cezaevleri, Maraş Türkoğlu 1 ve 2 Nolu L Tipi Kapalı Cezaevleri ve Adana Ceyhan M Tipi Kapalı Cezaevi'ne giderek tutuklularla tabi oldukları hak ihlallerini yerinde tespit ettiklerini söyleyen İHD Adana Şubesi Hapishaneler Komisyonu Sözcüsü Avukat Zelal Demiray, pandemi sürecinde tutukluların tabi tutulduğu hak ihlallerinin daha da derinleştiğini vurguladı. 

'PANDEMİYE DAİR ÖNLEM YOK'

"Kürkçüler F Tipinde; temizlik malzemesi olarak nadiren sıvı sabun ve haftada bir kez bir bardak çamaşır suyu verildiği, bunlar dışında tüm temizlik materyallerinin mahpuslar tarafından kurum kantininden satın alındığı, dezenfektan, ıslak mendil, kolonya gibi malzemelerin koğuşlara verilmediği, yalnızca görüşe çıktıklarında ellerine sıkıldığını, maskenin belli sayılarda koğuşlara dağıtılmadığı, infaz koruma mamurlarınca mahpuslara keyfi olarak dağıtıldığı ve mahpusların istedikleri zaman maskeye ulaşamadıkları, söz konusu keyfilikten dolayı tek kullanımlık maskelerin mahpuslar tarafından defalarca yıkanarak tekrar tekrar kullanıldığı, mahpusların görüş vs. gitmek için koğuşlarından ayrıldıklarında daha hijyenik olması açısından istedikleri eldivenlerin ise olmasına rağmen yine infaz koruma mamurlarınca mahpuslara verilmedi" diyen Demiray, Osmaniye T Tipi Kapalı Cezaevi'nde tutuklulara maske ile dezenfektan verilmediği, tutukluların bunları kantinden fahiş fiyata aldığını ve  yalnızca koğuş kapısı ve koridordaki bazı köşelerin dezenfekte edildiğine değindi. Demiray, "Ceyhan M Tipinde; virüsün ortaya çıktığı ilk zamanlarda koğuşların dezanfekte edildiği ancak yaklaşık 4-5 aydır dezanfekte edilmediği, mahpuslara dezanfektan, eldiven vs. verilmediği, yalnızca aile ve avukat görüşüne çıkıldığında maske verildi. Türkoğlu 1 No’lu L Tipinde; virüs tedbirleri kapsamında mahpuslara yeterli temizlik materyallerinin verilmediği, koğuş temizliğinin mahpuslarca kendi imkanlarıyla yapıldığı, ailelerin gönderdiği maskelerin içeri alınmadığı ve bu sebeple aynı maskeyi aylarca kullanmak zorunda kaldıklar.Türkoğlu 2 No’lu L Tipinde; mahpusun kaldığı koğuşun yan ve karşı koğuşlarında 30’ya yakın Covit-19 şüphelisi mahpusların olduğu, bu durumun hem diğer mahpusların hem de kendi sağlıkları için tehlike teşkil ettiği beyan edilmiştir" şeklinde konuştu. 

'HİJYENDEN YOKSUN'

Adana Kürkçüler F Tipi Kapalı Cezaevi'nde pandemiden sonra özel karantina koğuşlarının açılmadığı, kimi tutukluların koğuşlarının dağıtılarak karantina odasına çevrildiği ve bu tutukluların başka tutukluların koğuşlarına yerleştirildiğini aktaran Demiray, pandemi öncesi 3 kişi kalınan koğuşlarda 4 kişinin kalındığını, tutukluların dönüşümlü olarak yerlerde yattığı ve yer zeminin beton, nemli ve küflü olmasından dolayı sağlık açısından risk teşkil ettiğine dikkatti çekti. Demiray, "Pandemiden kaynaklı mahpusların konulduğu 14 günlük karantina odalarının her türlü hijyenden uzak, kir/pas içinde, mahpusların kendi imkanlarıyla temizlemeye çalıştıkları, özensiz ve bu bakımdan sağlıklarını tehdit eden koşullara sahip olduğu,Türkoğlu 1 No’lu L Tipinde; mahpusların kaldıkları koğuşların esasında hasta mahpuslar için tasarlandığı ve küçük olduğu, 5-6 kişilik koğuşlarda 16-17 kişi kaldıklarını, yer olmadığından bazı mahpusların yerlerde yattığı, banyonun koğuş içlerinde olmasından kaynaklı nem ve rutubetin de yüksek olduğu ve bu durumun sağlıklarına ciddi zarar verdiği, büyük koğuşlarla birleştirilme taleplerinin ya da küçük koğuştan büyük koğuşa aktarım yapılmasını taleplerinin Covit salgınından sonra değerlendiririz denerek savuşturulduğunu, pandemi döneminde açılan karantina koğuşlarına konulan mahpusların yanına günler sonra başka mahpusların da getirildiği, bu uygulamanın hem mahpusların sağlığını riske soktuğu hem de yeni gelen mahpuslarla beraber karantina süresinin tekrar uzatıldığı beyan edilmiştir" ifadelerini kullandı.

'PAHALI...'

Pandemiden ötürü açık görüşlerin askıya alındığı, cezaevi idarelerinin keyfi ve fiili olarak kapalı görüşmeleri 30 dakikaya düşürdüğünü aktaran Demiray, tutukluların yeterince beslenmediğini belirterek şunları söyledi: "Kürkçüler F Tipinde yemeklerin besin değerinin düşük, özensiz ve kötü, miktar olarak da az ve yetersiz olduğu, bu durumdan kaynaklı mahpusların yemekleri çoğu zaman çöpe dökmek zorunda kaldıkları, kendi imkanlarıyla kantinden aldıkları hazır gıdalarla beslendikleri, kantin fiyatlarının ise çok pahalı olmasından dolayı mahpusların maddi olarak zorlandığı, hastalara ise talep etmelerine rağmen diyet yemeklerinin verilmedi. Ceyhan M Tipinde; çeşmeden akan suyun aşırı kireçli, kirli ve pis olduğu, ayrıca koktuğu, mahpusların suyu kantinde satın almak zorunda kaldıkları, haftanın 4 günü 1 saat sıcak su verildiği, sık sık su kesintilerinin yaşandığı ve suyun da yetmediği,Türkoğlu 2 No’lu L Tipinde; yemeklerin kalitesiz ve yetersiz olduğu, özellikle açlık grevindeki mahpusların sıcak çay içmeleri için kendilerine ketil ve semaver verilmediği, kantin malzemelerinin ise pahalı olduğu beyan edilmiştir."

'AYNI İLAÇ VERİLİYOR'

Demiray, Adana Kürkçüler F Tipi Kapalı Cezaevi'nde diş problemi yaşayan tutukluların hastaneye sevk sırasında jandarma tarafından ağız içi araması dayatıldığını ve bu dayatılmaya son verildiğini belirtti. Maraş Türkoğlu 1 No'lu L Tipi Kapalı Cezaevi'nde koğuşların hijyenden yoksun olduğunu, tedavi boyunca tutuklulara kelepçe takıldığı, hastaneye sevklerin durma noktasına geldiği ve yetkililerin tutuklulara kötü davrandığını aktarıldığını söyleyen Demiray, "Türkoğlu 2 No’lu T Tipinde; kelepçeli muayene uygulamasının devam ettiği, mahpusların yeterli tedaviyi alamadıkları, hastanedeki mahkum koğuşunun oldukça kirli ve bakımsız olduğu, tedavi olanların ise doğru düzgün doktorun görmediği, hemşirenin ise uzaktan kontrol ettiği, açlık grevinde olan mahpusların istedikleri vitaminin ise revir hekimince reçeteye yazılmasına rağmen mahpuslara verilmediği. Osmaniye T Tipinde ise en büyük problemin revir hekimi Fatih TOZ’un ayrımcı, özensiz ve her türlü etik ilkeden uzak yaklaşımları olduğu, bu bakımdan mahpusların sağlığa erişim konusunda çokça sıkıntı yaşadıkları, revir doktorunun gerekli ve yeterli tedaviyi gerçekleştirmediği ve mahpuslara sürekli aynı ilacı yazdığı, hasta ve ameliyat olması gereken mahpusların hastaneye sevklerinin yapılmadığı, özellikle 3-4 aydan beri defalarca dilekçe yazılmasına rağmen mahpusların revire dahi çıkarılmadığı beyan edilmiştir" diye konuştu.

'TELEFONLA AVUKAT GÖRÜŞMESİ'

Adana Kürkçüler F Tipi Kapalı Cezaevi'nde tutukuların avukat görüşü adı altında koğuşlarından çıkarılarak, görüşme odalarınca kolluk mensuplarıyla karşılaştığını belirten Demiray, Maraş Türkoğlu 1 No'lu L Tipi Kapalı Cezaevi'nde avukat görüşünün telefonla yapıldığını, Adana Ceyhan M Tipi Kapalı Cezaevi'nde ise  her avukat görüşünden sonra koğuşların gardiyanlarca arandığının kendilerine aktarıldığını ifade etti. Demiray, cezaevlerinde sosyal faaliyetlerin durduğunu, tutuklulara, gazete ve dergi verilmediğini, tutukluların tüm sosyal haklarının ellerinden alındığına dikkati çekti.

Demiray cezaevlerinde yaşanan hak ihlallerini şöyle sıraladı:

" * Kürkçüler F Tipinde mahpusların her türlü hak taleplerinin hapishane yönetimince derhal tutanak altına alınarak kendilerine disiplin soruşturması olarak döndüğü, görüşçülerine anlattıkları hak ihlallerine ilişkin konuşma içeriklerinin kayıt altına alınıp, çözümü yaptırılarak, disiplin cezaları verildiği, alınan disiplin cezalarından dolayı kimi mahpusların infazlarının yandığı ve denetimli serbestlikten faydalandırılmadıkları.

* Osmaniye T Tipinde infaz koruma memurlarının mahpusların saç ve sakallarına dahi müdahalede bulundukları, mahpusların saç ve sakallarını kesmedikleri takdirde görüş vs. gibi bir takım haklardan faydalandırmayacakları yönünde tehdit ettikleri.

* Türkoğlu 1 No’lu L Tipinde mahpuslar üzerinde yoğun psikolojik baskı uygulandığı, verilen disiplin cezalarıyla iyi halli olma durumlarının engellenerek infazlarının yakıldığı, denetimli serbestlikten yararlanma durumlarında ise bağımsız koğuşlara çıkma konusunda kendilerine dayatmada bulunulduğu beyan edilmiştir.

* Kürkçüler F Tipinde mahpusların gerek kurum müdürü gerekse de cezaevi savcılığıyla olan görüşme taleplerine karşılık verilmediği ve yaşanan sorunların diyalog yoluyla çözüme kavuşturulması konusunda istekli olunmadığı, kurum müdürünün özellikle siyasi mahpusları suç tiplerinden ve siyasi görüşlerinden ötürü muhatap almadığı ve ideolojik yaklaştığı, ancak adli mahpuslarla görüşme gerçekleştirdiği, cezaevi idaresinin böylesi tutum ve politikalarından kaynaklı çözümsüz kalan mahpusların slogan atma, açlık grevlerine girme gibi tepkilerle sorunlara çözüm arayışlarına girmek zorunda kalındı.

* Türkoğlu 1 No’lu L Tipinde mahpusların sorunların diyalog yoluyla çözülmesi konusunda kurum müdürü ve cezaevi savcılığı ile görüşme taleplerinin reddedildiği ancak adli bölümde bulunan mahpusların rahatlıkla kendileriyle görüşebildikleri, görüşme taleplerini içerir dilekçelerin ise çoğu zaman gerekçe gösterilmeksizin sözlü olarak reddedildiği yine bakanlık ve ilgili kurum kuruluşlara gönderdikleri dilekçelerin işleme alınmadı.

* Ceyhan M Tipinde infaz koruma memurlarının koğuş araması esnasında buzdolabının içine kadar bakıp yiyeceklere kadar dokunuldu.

* Türkoğlu 2 No’lu L Tipinde; kurum personellerinin mahpuslara karşı tahrik edici tavır ve davranışlarda bulunduğu, cezaevine giriş anında bir çok mahpusun çıplak arama uygulamasına maruz bırakıldığı beyan edilmiştir."