İnsan Hakları Derneği (İHD) Adana Şubesi Çocuk Hakları Komisyonu, 12 Haziran Dünya Çocuk İşçiliğiyle Mücadele Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada çocuk işçiliğinin Türkiye'de ve dünyada giderek büyüyen bir insan hakları ihlali haline geldiğine dikkat çekti. Komisyon adına açıklamayı yapan Gözde Akbaba, çocuk işçiliğinin önlenebilir bir sorun olduğunu belirterek, çocukların eğitimden koparılarak ucuz iş gücü olarak çalıştırılmasına son verilmesi çağrısında bulundu.

Açıklamada, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi ve Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) ilgili sözleşmelerinin çocukların şiddetten, sömürüden ve ihmallerden uzak, güvenli ve sağlıklı ortamlarda büyüme hakkını güvence altına aldığı hatırlatıldı.

Çocuk işçiliğinin hükümet politikaları ve ekonomik tercihler nedeniyle artarak devam ettiği belirtilen açıklamada, her yıl binlerce çocuğun iş kazalarında hayatını kaybettiği, yüz binlercesinin ise tarım, sanayi, atölye, sokak ve ev işlerinde ağır koşullar altında çalıştırıldığı ifade edildi. Çalıştırılan çocukların eğitim haklarından mahrum bırakıldığı, fiziksel ve psikolojik sağlıklarının risk altına girdiği ve çocukluklarını yaşama fırsatını kaybettikleri vurgulandı.

İHD Adana Şubesi, Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde yürütülen Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) uygulamalarının da çok sayıda çocuğu eğitimden uzaklaştırarak çalışma hayatına yönlendirdiğini savundu. Açıklamada, ILO tarafından tehlikeli işler kapsamında değerlendirilen alanlarda çalışan çocukların her gün yaşamlarını kaybetme riskiyle karşı karşıya kaldığı belirtildi.

Çocuk işçiliğinin yalnızca bir insan hakları sorunu değil, aynı zamanda emek sömürüsünün en ağır biçimlerinden biri olduğu kaydedilen açıklamada, yoksulluk, işsizlik, gelir adaletsizliği, göç, savaşlar ve eğitimdeki eşitsizliklerin çocukları çalışma yaşamına ittiği ifade edildi.

Türkiye'deki verilere de dikkat çekilen açıklamada, TÜİK'in 2025 yılı verilerine göre ülkede 21 milyon 375 bin 930 çocuğun yaşadığı ve çocukların toplam nüfusun yüzde 24,8'ini oluşturduğu belirtildi. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi verilerine göre ise Türkiye'de yaklaşık 3 milyon çocuk işçinin bulunduğu, bunların 2 milyonunun MESEM ve meslek liselerinde eğitim gören çocuklardan oluştuğu ifade edildi.

Açıklamada, 2024 yılında en az 71, 2025 yılında ise en az 94 çocuğun çalışırken hayatını kaybettiği belirtilerek, bu rakamın İSİG Meclisi'nin kayıt tutmaya başladığı 2013 yılından bu yana kaydedilen en yüksek çocuk işçi ölümü sayısı olduğu vurgulandı. Ayrıca 2023 Eylül ayından 2025 yılı sonuna kadar MESEM kapsamında çalışırken yaşamını yitiren çocuk sayısının 18 olduğu kaydedildi.

Uluslararası Çalışma Örgütü ve UNICEF verilerine göre dünya genelinde 5-17 yaş aralığında yaklaşık 138 milyon çocuk işçinin bulunduğu belirtilen açıklamada, bu çocukların 54 milyonunun sağlıklarını ve gelişimlerini doğrudan tehdit eden ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırıldığı ifade edildi.

Mülteci çocukların durumuna da değinilen açıklamada, TÜİK verilerinin mülteci çocuk işçileri kapsamadığı belirtilerek, çok sayıda mülteci çocuğun da tekstil, inşaat ve sokak işlerinde ucuz iş gücü olarak çalıştırıldığı kaydedildi.

İHD Adana Şubesi Çocuk Hakları Komisyonu, çocuk işçiliğinin önlenmesi için yoksulluğun ortadan kaldırılması, ucuz çocuk iş gücünü teşvik eden eğitim politikalarının sonlandırılması, her çocuk için ücretsiz ve nitelikli eğitimin sağlanması, çocuk emeğine ilişkin verilerin düzenli olarak açıklanması ve çocuk işçi çalıştıran kişi ve kurumlara caydırıcı yaptırımlar uygulanması gerektiğini belirtti.

Açıklamanın sonunda devletlere ve ilgili kurumlara çağrıda bulunan Gözde Akbaba, "Çocuk işçiliği önlenebilir bir sorundur. Çocukların yeri işyerleri değil okullardır. Çocuk emeği sömürüsüne son verilmeli, çocukların barış içinde, sömürülmeden yaşayabilecekleri bir dünya kurulmalıdır" dedi.